Rozwój mowy dziecka a przedszkole.

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
6 grudnia 2015

Wśród przedszkolaków można spotkać wiele dzieci, które mają problemy z prawidłową wymową. Główną przyczyną trudności artykulacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym jest niedostateczna sprawność narządów artykulacyjnych. W takich sytuacjach pomocny byłby logopeda. Niestety nie wszystkie przedszkolaki otoczone są opieką logopedyczną. Sytuacja ta stanowi kolejne wyzwanie dla nauczyciela przedszkola, który może w prosty sposób uczestniczyć w kształtowaniu poprawnej wymowy dzieci poprzez wzbogacenie swoich zajęć w ćwiczenia ortofoniczne czy różnego rodzaju zabawy logopedyczne.

Rozwój mowy dziecka zależy od szeregu różnych czynników. Jednym, a zarazem najważniejszym z nich jest środowisko, w którym dziecko przebywa i się wychowuje. Środowiskiem tym oprócz rodziny jest przede wszystkim przedszkole. Przedszkole to instytucja, która zajmuje istotne miejsce w życiu każdego dziecka. Tam, bowiem poznaje ono zasady panujące w grupie, a także nawiązuje liczne kontakty interpersonalne ze swoimi rówieśnikami i nauczycielami. Aby jednak przedszkolak mógł porozumiewać się ze swoimi kolegami, musi poprawnie i zrozumiale mówić. Na przedszkolu, zatem spoczywa odpowiedzialność kształtowania myślenia i mowy dziecka. Instytucja ta, zdaniem G. Demel stanowi świadomy program działania oparty na stworzeniu zamierzonych sytuacji do słuchania prawidłowej i bogatej mowy, do zadawania pytań, udzielania odpowiedzi, a nawet korygowania błędów i wad.[1]

              Tymczasem wśród przedszkolaków można spotkać wiele dzieci, które mają problemy z prawidłową artykulacją. Najczęściej są to zaburzenia o charakterze dyslalii, czyli wadliwej realizacji poszczególnych głosek. Trudności w mówieniu mogą wynikać z wielu powodów. Jednak zdaniem T. Bartkowskiej[2] główną przyczyną trudności artykulacyjnych dzieci w wieku przedszkolnym jest niedostateczna sprawność narządów artykulacyjnych, a zwłaszcza języka, którym dzieci nie potrafią wykonywać ruchów pionizacyjnych (potrzebnych przy wymowie np. głosek szeregu szumiącego sz, ż, cz, dż) oraz wibracyjnych (niezbędnych do wymowy np. głoski r). Ważna jest, zatem pomoc logopedy w przedszkolu, który im szybciej podejmie terapię tym lepsze uzyska wyniki. Niestety nie zawsze mamy dostęp do logopedy i wówczas pomocny może być świadomy problemów nauczyciel przedszkola, który powinien uważnie obserwować wymowę swoich podopiecznych i w razie potrzeby poprosić logopedę o konsultacje. Niekiedy jednak wystarczy sam nauczyciel, który może uczestniczyć w kształtowaniu poprawnej wymowy dzieci poprzez wzbogacenie swoich zajęć w ćwiczenia ortofoniczne czy różnego rodzaju zabawy logopedyczne. Ćwiczenia takie powinny być przeprowadzane systematycznie, przynajmniej raz w tygodniu. Mogą one mieć formę zabawy lub bajki logopedycznej. Dobrze, by dzieci miały lusterka, przez co same będą kontrolować ruchy języka i warg. Literatura zawierająca przykłady ćwiczeń usprawniających aparat artykulacyjny jest bardzo obszerna. Z pewnością jednak dzięki dużej inwencji twórczej i pomysłowości nauczycieli przedszkola, każdy z nich zaplanuje sobie ciekawe scenariusze zajęć logopedycznych. Poniżej zamieszczam przykładowe zabawy artykulacyjne opracowane według mojego pomysłu i zarazem zachęcam do wspólnej zabawy z dziećmi.

[1] G. Demel, Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola, Warszawa 1978, s. 17.
[2] T. Bartkowska, Rozwój wymowy dziecka przedszkolnego, Warszawa 1968, s. 51.

Zabawy artykulacyjne

Niedźwiadek szuka miodu"

Niedźwiadek idzie przez las (dzieci naprzemiennie unoszą język do nosa a następnie opuszczają na brodę)
rozgląda się za miodkiem, (dzieci oblizują górną wargę)
wspina się na drzewo, (dzieci dotykają po kolei górnych zębów)
je miodek, (dzieci wysuwają język i naśladują zlizywanie miodu z ręki)
oblizuje się, (dzieci oblizują dookoła górną i dolną wargę)
schodzi z drzewa, (dzieci dotykają po kolei dolnych zębów)
uśmiecha się, bo jest najedzony (dzieci uśmiechają się szeroko)
i kładzie się spać. (dzieci wysuwają język na brodę)

"Wiewiórka sprząta dziuplę"

Wiewiórka myje okna, (dzieci oblizują górne zęby)
wyciera kurze w kątach, (dzieci kierują język w kąciki ust)
maluje ściany (dzieci wypychają językiem policzki)
i sufit. (dzieci przesuwają język po podniebieniu)
Wiewiórka robi pranie (dzieci kręcą językiem w zamkniętej buzi)
i wiesza je na sznurku. (dzieci dotykają językiem kolejno górnych zębów)
Wiewiórka uśmiecha się (dzieci uśmiechają się szeroko)
po zakończonej pracy.

"Małe Eskimoski"

Małe Eskimoski mają zmarznięte ręce. (dzieci dmuchają na ręce)
Sprawdzają czy na ustach mają śnieg. (dzieci oblizują się)
Bardzo zmarzł im nosek (dzieci unoszą język wysoko do nosa)
i policzki. (dzieci wciągają policzki do środka)
Eskimoski lubią bawić się w pingwinki, (dzieci robią dzióbek z warg)
lubią jeść ryby, (dzieci mlaskają)
i są bardzo wtedy bardzo wesołe. (dzieci uśmiechają się szeroko)

 

Katarzyna Barczyk nauczyciel, logopeda
w Miejskim Przedszkolu nr 1 w Gorlicach